Dil, insanın dünyadaki değerini belirleyen ve diğer canlılardan ayrılmasını sağlayan en önemli olgudur. Konuşma yeteneği (yani dil), insanın en önemli niteliklerinin başında gelir. İnsanın duygularını, düşüncelerini, isteklerini açığa vurmasını, yaşamını sürdürmesini mümkün kılar. İnsanoğlu gelişimsel olarak biyolojik, nörolojik, psiko-sosyal, psiko-seksüel ve bilişsel gelişim bir arada ve birbirini yakından etkileyen evrelerden geçer. Bu gelişim ve öğrenme evrelerinin en önemli parçasının çocuklarda dil gelişimi olduğunu söyleyebiliriz.

Çocuklarda Dil Gelişimi  ve Evreler

Tüm bebekler dili öğrenmeye öncelikle kullanılan dildeki sesleri öğrenmekle başlarlar. Bebek öncelikle homurtu ve esneme şeklinde sesler çıkarır. Bu sesler çocuğun ileri ki yaşlarda tabiat taklidi gibi etkinlikler haricinde kullanmayacağı seslerdir. Çocuğun gelişimi devam ettikçe hırıltı ve homurtu şeklinde çıkan sesler zamanla anlamlaşmaya başlar. İlk öncelikle çocuk agulama dönemine girer bu da tahmini olarak 4-8 ay olarak düşünülür. Bu dönemde bebek sesli ve sessiz harfler içeren tek heceler üretir. Yaklaşık 5 aylık iken sessiz harflerin kullanımı ve ses taklidi, 11. ayda ise kelimelerin taklit edilmesi başlar. Taklit etme davranışı bebeğin dil gelişimi ve sosyal becerileri kazanması için önemli bir belirleyicidir. Normal gelişim gösteren bebekler, ilk anlamlı sözcükleri çıkarmaya gereksinim gösterirler. Sözel taklidin övgü ile karşılanmasının ve model olma davranışlarının kaynaklı olarak bebek bu ses çıkarma davranışını arttırır. Daha sonra çoğu bebekler özellikle ilk yılın sonuna doğru, kelime kullanmaya başlar. Ancak bu kelimeler yetişkinlerin anlayabileceği kelimelerden çok bebeğe özel kelimelerdir. Bu kelimeler çoğunlukla tek kelimeden oluşur. Bu durum 18 aya kadar devamlılık gösterir. Burada bir sınırlılıktan bahsetmek gerekir. Bebek sadece tek heceli kelimeleri kullanmaz tek heceli olmayan kelimeleri de tek hece şeklinde söyler.

Çocukların ilk kelimesi genellikle anne baba için olaydır. Ancak bu durum çocuğun konuşmayı hemen öğreneceği ve kendini ifade edeceği anlamına gelmez. Çocuk zaman geçtikçe çevresinden duyduğu kelimeleri öğrenmeye başlar. Özellikle çocuk aynı kelimeyi farklı kişilerden duysa da aynı olduğunu kavrayacaktır. Çocuk gelişimine paralel olarak duyduğu kelimelerin neyi çağrıştırdığını öğrenecektir. Baba deyince erkekleri, kedi deyince hayvanları çağrıştırdığı aklına gelecektir. Çevresi genişleyen çocuğun dil ve anlama becerisi de genişleyip ilerleyecektir. Çocuk çoğunlukla 2 yaşına gelene kadar tek heceli kelimeleri öğrenir. Çoğunlukla 5 yaşına gelmiş çocukta dil gelişiminin 2/3 tamamlanmış olur. Okul eğitimiyle gelişim devam edecektir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus dilin, okul ve aile çevresinde düzgün kullanılmasıdır. Yanlış telaffuzların olması çocuğun dil gelişimini olumsuz etkileyebilir.

 

Yazar:Zeynep Özügüzel

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here