Yaz aylarında daha sık görülmekle birlikte her mevsim karşılaştığımız ishaller özellikle çocuklar ve bebekleri daha çok etkilerken, ciddi sağlık sorunlarını da beraberinde getiriyor.

 İshal Nedir?

Yanlış veya yetersiz beslenme, besin zehirlenmesi, mikrobik nedenlerle ortaya çıkan ishal durumu, sıklıkla sulu dışkılama ve kusma ile belirti veriyor. Bebeklerde ishal önlenebilir ölüm nedenlerinin başında gelen bu hastalık, yaz aylarında su kaybıyla birlikte daha tehlikeli bir hale gelebiliyor. İshalin kabaca tanımını yapacak olursak dışkılama sayısı ve miktarındaki artıştır. Ayrıca 24 saatte 3´ten fazla veya her zamankinden fazla dışkılama da ishal kabul edilebilir.

Çocuklarda sık tekrarlayan ishaller büyüme gelişme geriliği, beslenme eksikliğine bağlı olarak bağışıklık sisteminde zayıflama yapabilir, sık enfeksiyona zemin hazırlar. Gelişmekte olan ülkelerde her yıl 5 milyon çocuk ishale bağlı ölmektedir. İshalin yarattığı sıvı kaybı (dehidratasyon) ishalin en önemli komplikasyonudur.

Bebeklerde İshal Nedenleri

İshale en sık virüsler sebep olur (Rotavirüs, Norvalk virüs, Adeno ve Calicia virüsler gibi) Ayrıca bakteri ve parazitler (Shigella, Salmonella, E.coli, Kolera, E.histolitica, Giardia gibi) de ishal sebebi olabilmektedir. Antibiyotik kullanımından sonra, kontamine besinlerin yenilmesinden sonra ve besin alerjilerine bağlı olarak gayta sayısında artış görülmektedir. İshalli çocukta görülebilen diğer şikayetler kusma, karın ağrısı, bazen ateş, konvülsiyon ve dehidratasyon bulgularıdır.

İshalin Hangi Aşamasında Doktor Başvurmak Gerekir?

Dehidratasyon vücudun ne kadar sıvı kaybettiğini tarif eder. Eğer ki; tartı kaybı %10´dan fazla ise, tansiyon düşük, nabız dolgunluğu azalmış, kalp hızı artmış, deri turgoru azalmış ise, ağız kuruluğu varsa, gözler çökükse, bilinci  uykuya meyilli ise, idrar miktarı azalmış ve çocuk halsiz, yorgun ve düşkün görünüyorsa sıvı kaybı ciddi boyutlardadır ve çok hızlı bir şekilde hastane ortamında tedavi edilmelidir.

İshalden Korunmak İçin Anne Sütü ve Beslenme

İshalden korunmak için öncelikle anne sütü alımının yaygınlaştırılması gerekmektedir; anne sütü temiz ve sterildir, lizozim, laktoferrin, immünglobulin gibi bağışıklığı destekleyici maddeler vardır. Hijyen kurallarına uyulması, beslenmenin iyi ve yeterli olması, kaynağı bilinen temiz içme suyunun sağlanması, ellerin sık yıkanması (yemek hazırlamadan önce, çiğ ve hazır yiyecekleri tutmadan önce ve sonra, yemek yemeden önce, tuvaletten sonra, çocuk bezini değiştirdikten sonra, evcil hayvanlarla temastan sonra eller sabunla ve bol suyla yıkanmalıdır), biberon ve emzik kullanımının azaltılması, pastörizasyon işleminin yapılması, meyve ve sebzelerin iyi yıkanması ishal riskini azaltır.

İshal durumlarında anne sütü,  anne sütü alamıyorsa devam sütü ve diğer besinler ile beslenmeye devam edilmeye çalışılmalıdır, ağızdan alımı az olan hastalar için damar yolu ile kayıpların  yerine konulması, gerekli hallerde de antibiyotik ile tedavi gerekmektedir.

İshalin Evde Tedavisi

Su kaybı az olan ve genel durumu iyi olan çocuklar evde tedavi edilebilir, emen bir bebek için de anne sütü alımı eskiye göre daha fazla olmalıdır. Kusmaya engel olmak için az az ve sık sık beslenmeli, özellikle ayran, yoğurt, haşlanmış patates, muz, elma suyu, çorba ve bol su alımı desteklenmelidir. Eve oral rehidratasyon sıvısı (ORS) ( dengeli tuzlu ve şekerli su ) önerilebilir, gün içerisinde her kusmanın ve  ishalin ardından çocuğun kilosuna uygun olarak ORS içirilmelidir.  İshal düzeldikten sonra da birkaç hafta daha ek bir öğün vermek gerekir.

İshal Tedavisinde Antibiyotik ve Aşı

Nadiren antibiyotik desteği gerekir, eş zamanlı olarak probiyotik destek tedavinin ana unsurlarındandır. Çocukluk çağında en sık ve ağır ishal yapan Rotavirüse karsı etkin olan ülkemizde 2 tip aşı da bulunmaktadır. Henüz rutin aşı takvimimizde olmayan Rotavirüs aşısı hakkında ailelerin bilgilendirilmesi  yerinde olacaktır. Rotavirüs aşısının 6 aya kadar yapılması gerekmektedir, aşı sonrası bebekler çok büyük olasılıkla Rotavirüs ishalinden korunacaktır. Anne sütünün desteklenmesi de ishalden korunmada çok önemlidir. İlk 6 aya kadar bebekler sadece anne sütü ile beslenmelidir. Bebeğin emmesi durumunda anne sütü doğal olarak artacak ve bebek için en mükemmel gıda olan anne sütü bebeklerimizi birçok hastalıktan koruyacaktır.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Selda Hekim Yıldırım

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here