Gebelikte Ateş Düşürücü, Ağrı Kesici ve Antienflamatuar İlaç Kullanımı

Gebelikte ilaç kullanımı: Gebelik ilaç kullanımı açısından kısıtlayıcı ve dikkat edilmesi gereken bir süreçtir. Özellikle gebeliğin ilk üç ayı, embriyogenez dediğimiz dönem ilaç, radyasyon ve diğer dış etkilere maruz kalındığında bebeğin zarar görebileceği bir dönemdir. Bununla birlikte enfeksiyon ve buna bağlı enflamasyon ve ateşin de özellikle bu dönemde bebeğe zararı vardır. İlk üç ayda ateş yükselmesi olan gebelerin fetuslarında nöral tüp defektleri diye adlandırılan merkezi sinir sistemi kusurları üç kat fazla oluşmaktadır. Yine göz, damak ve çene anormallikleri içeren orta hat defektleri daha çok görülmektedir. Bu yüzden biz kadın doğum hekimleri özellikle ilk üç ayda hastalarımıza kendilerini biraz izole etmelerini isteriz. Yani damlacık enfeksiyonu ile mikrop alabilecekleri kalabalık ortamlardan uzak olmak, sık el yıkamak gibi önerilerde bulunuruz.

Gebelikte İlaç Kullanımı

Gebeliğin ikinci üç aylık periyodu, herhangi bir sorun ile karşılaşıldığında ilaç kullanımı açısından daha emniyetli bir dönemdir. Gerekirse gebe genel anestezi altında ameliyat bile olabilir. Gebeliğin son üç ayında yaşanan problemler ise erken doğumu tetikleyebilir, ama analjezi ve ağrı kesici kullanımı için ikinci üç aylık period gibi emniyetli bir dönemdir. Sadece doğuma yakın dönemde nonsteroid anti enflamatuar ağrı kesicilerin kullanımında PDA (patent duktus arteriyozis) denilen bir durum oluşur ki, bu doğum sonrası otomatik kapanması gereken aort ile ana akciğer atardamarı arasında olan bir damarın kapanmaması ve doğum sonrası da intrauterin dönemdeki kan dolaşımının devam etmesine bağlı bir durumdur. Bu durumda bebekler sık nefes alır, emerken çabuk yorulur, terler ve kalpte anormal bir üfürüm duyulur. Bu nedenle son trimesterdeki nonstreoid anti enflamatuar ilaç kullanılması gereken durumlarda fayda zarar ilişkisi dikkatlice değerlendirilir. Gebenin ateşi yükselmişse veya ağrısı varsa gebeliğin haftasına bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte kullanabileceğimiz ilaçlarımız vardır ve zarar fayda etkisini dikkate alarak bu ilaçları kullanırız.

Beş emniyet kategorisi

Gebelikte kullanılan ilaçlar kullanım emniyeti açısından beş gruba ayrılır.

A kategori: İnsanlarda yapılan çalışmalarda kullanılan ilacın fetusa zarar vermediği saptanmıştır.

B kategori: Hayvanlarda yapılan çalışmalarda fetusa risk yoktur, ancak insanlarda çalışma yapılmamıştır veya hayvanlarda olumsuz etki saptanırken, insanlarda yapılan çalışmalarda risk bulunmamıştır.

C kategori: Hayvan deneylerinde olumsuz etki saptanmıştır, ama insanlarda deney yapılmamıştır.

D kategorisi: İnsanlarda fetusa olumsuz etki riski vardır, ancak annenin yaşamını tehdit eden bazı durumlarda kontrollü olarak kullanılabilir.

X kategorisi: Fetal risk son derece yüksektir. İlaç kullanımındaki risk yararından çok daha fazladır.

Gebelikte çok emniyetli olarak kullandığımız ateş düşürücü ve ağrı kesici ilaç ‘’parasetamol’’dür. Gebelik kategorisi B‘dir. Ağız yoluyla ve damardan kullanımı mevcuttur. Böbrek taşı şikayeti ile başvuran hastalarda ağrı kesici kullanma gereği olur. Burada sıklıkla kullanılan ‘’diklofenak’’ C kategorisidir. Mecbur kalındığında kullanılır, fakat PDA açısından son trimesterde kullanımı risklidir. Yine romatolojik ağrılarda tercih edilen “naproksen” C grubudur. Miyomu olan gebelerde dejenerasoyna bağlı ağrıda ‘’ibuprofen‘’ tercih ederiz. C kategoridir, fakat son trimester için D kategorisi kabul edilir. Bu nedenle ilaç kullanılırken gebelik haftasının sorgulanması büyük önem taşır. Aynı ilaç farklı zamanlarda fetusa farklı etki gösterebilmektedir.

Sonuç olarak gebelik süreci, özellikle ilk üç ay ilaç kullanımı açısından önemlidir. Bu nedenle ağrı kesici, ateş düşürücü ve antienflamatuar ilaç kullanımı mutlaka doktor kontrolü altında ve danışmanlığında kullanılır. Gebelik haftası, kronik kalp, böbrek ve karaciğer hastalığı açısından gebenin öz geçmişi, birlikte kullanılan ilaç olup olmadığı, alerji ve yan etki açısından özellikle sorgulanır.

Op. Dr. Filiz Candan Topuz
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here