Kadınlarda en sık görülen adet düzensizliği nedeni polikistik over sendromudur(PKOS).Toplumda görülme sıklığı %3-10 arasında değişmekle beraber, üreme çağındaki kadınlara ultrason yaptığımızda %25 oranında polikistik over yapısında yumurtalık görürüz.Ultrason görüntüsünün yanında adet düzensizliği, tüylenme, akne gibi şikayetler ve hormon bozukluğundan biri varsa polikistik over sendromu(PKOS) olarak tanımlarız.

Polikistik over sendromu nedir?

Kelime anlamı çok sayıda kist olsa da, polikistik over çok sayıda kist değildir.Ultrasonda çok sayıda follikül(yumurtayı içeren kesecikler) görülmesi, bu folliküllerden büyümenin düzenli

gerçekleşmemesi yani yumurtlamanın düzenli olmamasıdır.Böylelikle düzenli yumurtlaması olan kadınlar, ayda bir adet görürken, polikistik overi olan kadınlarda adet gecikmeleri, ara kanamalar yada sık adet gibi şikayetler olur.İlk adet görme yaşından sonra ilk 2 yıl yumurtlamanın düzensiz olması ve adet gecikmeleri normaldir.Ergenlik döneminde bu şikayetlerle paniğe kapılmamak gerekir.

Polikistik over sendromunda belirtiler

Genellikle ergenlikten itibaren adet olamama, geç adet, sık adet gibi adet düzensizlikleri, tüylenme, sivilce, saç dökülmesi, kilolu olma, gebe kalamama gibi şikayetlerle başvururlar. Bazen bu şikayetlerden sadece biri de olabilir.Örneğin sivilce, tüylenme yoktur, kilo ve hormonlar normaldir ama adet düzensizliği vardır.

Polikistik over sendromu tanısını nasıl koyuyoruz?

2003 de tanımlanan kriterlere göre 3 bulgudan ikisi varsa polikistik over sendromu tanısı koyuyoruz.

  • Ultrasonda yumurtalıkların polikistik over görünümü.Çok sayıda folliküller inci kolye gibi yumurtalık içinde dizili izlenir.Yumurtalıklar biraz daha büyüktür.
  • Adet düzensizliği
  • Tüylenme, sivilce, saç dökülmesi gibi bulgular ve/veya hormon testlerinde anormallikler

Yukardaki tanı kriterleri dışında polikistik over sendromlu kadınlarda boyun, koltuk altı bölgelerde kadifemsi cilt değişiklikleri ve obezite olabilir.Obezite insülin direnci nedeniyledir.PKOS lu kadınlarda bel kalça oranı artmıştır ve obezite ek riskler getirir.

Polikistik over sendromu neden olur?

Nedenini tam olarak bilemiyoruz.Genetik ve çevresel faktörler etkili olabiliyor. PKOSlu kadınların anne ve kız kardeşlerinde de aynı şikayetler genetik bir etkilenme olduğunu düşündürüyor.

Polikistik over sendromu hangi riskleri beraberinde getirir?

PKOS lu kadınlar uzun dönem için bazı sağlık problemi yaşayabilirler.Yaşın ilerlemesi ve kilo alımı diabet hastalığı olma riskini artırır.Bu riski azaltmanın tek yolu PKOS lu kadınların diabet açısından taranmalarıdır.İnsülin direnci için tanı koymanın en doğru yolu 75 gr glukoz tarama testinin yapılmasıdır.Özellikle sağlıklı beslenme, fiziksel aktiviteyi artırma, ideal kiloda olma bu riski azaltır.Hormonal etki ile kan yağlarının artması kalp hastalığı riskini artırır.Gecikerek adet görme, yada adet görememe, rahim duvarını kalınlaştırarak rahim kanseri riskini artırdığından ilaçlarla da olsa adet düzenlenmelidir.

Polikistik over sendromu nasıl tedavi edilir?

Tedavi tamamen hastanın şikayetlerine ve beklentilerine göre planlanır.Tedavinin hedefi

  • Düzenli adet görmeyi sağlamak
  • Tüylenme, sivilce gibi şikayetleri gidermek
  • İnsülin direnci varsa insülin duyarlılığını artıracak ilaç kullanmak
  • Gebe kalamayanlarda yumurtlama sağlayıcı ilaçların kullanmak
  • Obez PKOS lularda ideal kiloya inmek

Halk arasında yumurtalıkların tembelliği olarak bilinen polikistik over sendromunda tedaviye uyum önemlidir.Adetinizin düzenli olması için bazen menopoza girene dek ilaç kullanmanız gerekli olabilir.Günlük beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi, fiziksel aktivitenin artırılması, kilolu olan kadınların kilo vermeleri kendiliğinden yumurtlamayı sağlayarak adetleri düzenli hale getirir, gebe kalmayı kolaylaştırır.

Kadın Doğum Doktoru 
Güzin Başçı
www.guzinbasci.com

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here