Günümüzde çoğu insan savunma mekanizmalarının ne olduğunu bilmese de bilinçsiz olarak benliğini korumak için mutlaka uygulamaktadır. Freud‘un ileri sürdüğü üzere küçüklükten itibaren insanlar çatışma ve engelleme gibi durumlar karşısında benliğini korumaya başlar. Savunma mekanizmaları bireyler tarafından bilinçsiz bir şekilde kullanılır. Bu mekanizma sürekli olarak kullanılırsa artık anormal bir vaziyet aldığı anlaşılmalıdır. Kişi duyduğu kaygı azaltmak ve tehdit altındaki benliğini korumak için savunmaya geçer.

Savunma mekanizmaları bireye geçici bir rahatlama sağladığından kesin bir çözüm olmaz. Mekanizmaların bazılarının arkasına saklanıp sürekli kullanmaya başlayan bireylerde ilk başta nevrozlar daha sonra da psikozlar gözlenmeye başlar. Savunma mekanizmalarının bazıları olumlu sonuçlar verebildiği gibi olumsuz sonuçlarda verebilir. Bizde bu yazımızda sizlere savunma mekanizmaları nelerdir? Türleri nasıl olur detaylı bir bahsedeceğiz.

Savunma Mekanizmaları Nelerdir?

Bahane Bulma (Mantığa Bürüme)

savunma-mekanizmasiBahane bulma diğer bir adıyla mantığa bürünmede bireyler olayların asıl nedenlerini gizleyip yeni nedenler uydurur. Milli Piyango’nun kendisine çıkmasını isteyen bir birey bilet kendisine çıkmayınca “Zenginlik insanı yolundan saptırır.” der. Bu da bahane bulmaya örnektir.

Kendine Yöneltme

Kendine yöneltmede bireyler asıl hedef odağı olan kişilere yönetemediği sert ve öfkeli tepkileri kendilerine yöneltmeleri durumudur.  Örneğin çok iddiali bir projesinin ihalesini kaybeden kişinin tepkisini kafasını masaya vurarak tepki göstermesi kendine yöneltmeye örnek olarak verebilir.

Bastırma

bastirmaBastırma bireylerin unutma, bilinçaltına itme ve bilinçten uzaklaşma gibi ifadelerle açıklanmaktadır. Birey üzüntü veya kaygı duyduğu durumları unutmaya çalışır. Böylelikle yaşanan olaylar bilinçaltına itilir.

Pollyanna (Tatlı-Limon)

Pollyanna savunma mekanizmasında birey başına gelen her kötü olay ya da durumda daha kötüsünün başına gelmediği söyleyerek mutlu oyunu oynar. Pollyanna durumuna tüm varlığını kaybeden birinin canının sağlığına sevinmesi örnek olarak verilebilir.

Yüceltme

yuceltmeYüceltme doğal ve doğru bir şekilde toplumun onay vermediği bir durumun toplumca onay verilen sosyal bir alana kaydırılarak doyurulmasına verilen addır. Bu durum biçim değiştirerek doyum kazanılır. Şiddet yanlısı bir insanın boksör olması yüceltmeye örnektir.

Kaçma

Kaçma durumunda birey duyarsız davranarak problemi yok sayma ya da önemsememe yoluna gider. Kaçma mekanizmasında birey yaşanılan olumsuz ya da nötr olaylar karşısında savunma mekanizmalarından birisini uygulamak yerine hiçbir tepki vermeyerek vurdumduymaz bir tavır alır. Birey bu durumda sanki var olan problem hiç ona ait değilmiş gibi bir tavır sergiler. Bu tip bireylerde ağır derecede bir sorumsuzluk söz konusudur. Birey kendisiyle ilgili söylenen hiçbir şeye kulak asmaz. Aksine her şeye ve herkese karşı ilgisiz bir tavır gösterir.

Yansıtma

yansitmaYansıtma kendi suçunu başkasının suçuymuş gibi gösterme durumuna verilen addır. Birey kendinde var olan yanlışlıkları ve hataları başkalarında görür. Yalan söyleyen birinin başkalarını yalancı olarak görmesi yansıtmaya örnektir.

Karşıt Tepki Geliştirme

Karşıt tepki geliştirme toplumda genelde iki yüzlü olma olarak ifade edilen güdüleri çarpıtmadır. Birey asıl vereceği tepki yerine karşıt bir tepki gösterir. Savunma mekanizmalarından karşıt tepki geliştirmeye yalan söylemeye eğilimi olan birinin yalan söyleyen birini eleştirmesi örnek verebilir.

Özdeşim Kurma

ozdesim-kurmaÖzdeşim kurma başka bir insana özenme ya da benzeme olarak anlatabileceğimiz bir savunma mekanizmasıdır. Birey bu davranış türünde iki tür davranışta bulunur. Birey başka bir insanın özelliklerini taklit edebilir veya onun başarısını kendi başarısıymış gibi övünerek anlatabilir. Özdeşim kurmaya bir sanatçıya özenip onun gibi olmayan çalışan bir birey örnek verilebilir.

Hayal Kurma

Hayal kurma olarak adlandırılan bu türde bireyler yaşanan dünyayı olduğu gibi değil hayal ettiği şekilde düşünür. Acı gerçekleri tatlı hayallere çevirerek kendini rahatlatır. Hayal kurmaya futbolcu olamayan birinin büyük takımlardan birisinin formasını giyerek o dünyada gibi davranması örnek verilebilir.

Ödünleme (Telafi Etme)

odunlemeÖdünleme bireyin bir alanda başarısız olmasının ardından kendini eksik ve yetersiz hissederek başka bir alanda başarı sağlayarak bu hissi kaldırma durumuna verilen addır. Bu davranışa neden olan durum fiziksel ya da sosyal alanlardaki bir başarısızlıkta olabilir. Ödünlemeye örnek olarak, fiziksel olarak yetersiz olan birinin futbolcu olamayıp çok iyi bir öğretmen olması verebilir.

Yön Değiştirme

Yön değiştirmede birey tepki olayın asıl sorumlusuna değil de başka bir hedef ya da kişiye yöneltir. Birey tepkinin yönünü değiştirdikten sonra hareket etmeye başlar. Savunma mekanizmalarından yön değiştirmeye eşine kızan bir adamın duvarı yumruklaması örnek verilebilir.

Gerileme

gerilemeGerileme mekanizmasında birey önceki yaşlardaki davranışlara geri dönerek o şekilde bir davranış sergilemeye başlar. Bu durumda bireyin davranışları seviyesiz bir vaziyette olacaktır. Problemleriyle başa çıkamayan yetişkin insanın buna olgun tepkiler verip problemi çözmekten yana değil de çocuklar gibi ağlaması bu duruma örnektir. Halbuki olgun bir insan problemi çözmekten yana fikirler arayıp durumu nihayete erdirmek ister.

Yadsıma (İnkar Etme)

Yadsıma mekanizmasında birey acı duyduğu bir olaydan ötürü gerçekleri kabul etmeyerek inkar etme yoluna gider. Yadsımaya üniversite sınavına iyi bir şekilde çalışıp istediği bölümü kazanamayan bir bireyin durumu kabullenemeyerek inkar etmesi örnek olarak verilebilir. Kişi yaşadığı acıyı bu savunma mekanizmasıyla hafifletmeye çalışır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here